Nuôi chồn hương (cầy hương, cầy xạ) đang là mô hình mang lại giá trị kinh tế rất cao, với giá giống lên tới 10 triệu đồng/cặp và sản phẩm xạ hương quý hiếm. Tuy nhiên, việc cho chồn hương sinh sản và tăng đàn không hề đơn giản. Anh Nguyễn Thái Bình (Củ Chi, TPHCM) từ một người “tay ngang” đã mày mò, thuần hóa và thành công với 30 cặp chồn bố mẹ. Anh chia sẻ những kinh nghiệm kỹ thuật then chốt để bà con cùng tham khảo.
1. 💰 Giá trị kinh tế của chồn hương
Chồn hương được săn lùng vì nhiều lý do:
- Thịt: Là món đặc sản thơm, ngọt, mềm.
- Y học cổ truyền: Da và xương được dùng làm thuốc.
- Xạ hương (từ tuyến xạ chồn đực): Là dược liệu quý (chống độc, tiêu viêm, giảm đau) và là nguyên liệu đắt đỏ trong công nghệ mỹ phẩm, nước hoa.
Chính vì giá trị cao và nguồn cung khan hiếm, chồn giống sinh sản ra không đủ cung cấp cho thị trường.
2. 🛠 Kỹ thuật làm chuồng trại
- Vị trí: Chuồng nên làm theo hướng Đông Nam, cao ráo, thoáng mát, có mái che, đảm bảo “Đông ấm, Hè mát”.
- Vật liệu: Có thể tận dụng chuồng heo cũ, dùng gỗ hoặc lưới thép vuông 3cm.
- Kích thước (Chuồng chung): Đóng thành từng ô, cao 70cm, ngang 1m, dài 1,2m.
- Kích thước (Chuồng sinh sản): Đây là điểm rất quan trọng:
- Nên làm bằng gỗ để giữ ấm và an toàn cho chồn con.
- Dùng các thanh gỗ (rộng 3cm, dày 1cm) bào nhẵn, đóng xung quanh, để khe hở 1cm (vừa đủ thoáng nhưng chồn con không lọt ra).
- Đáy chuồng: Dùng vỉ gỗ hoặc tre, đóng dày hơn để dễ vệ sinh và chồn con không bị kẹt chân.
3. 🥩 Chọn giống và Chế độ dinh dưỡng
- Chọn giống: Chọn những con khỏe mạnh, không thương tật, lông mượt, mắt mũi tinh nhanh.
- Phân biệt đực – cái: Đặt chồn nằm ngửa. Khi còn nhỏ, nếu thấy có gai giao cấu lồi ra là con đực, không thấy là con cái.
- Chế độ ăn: Chồn hương ăn khá đơn giản.
- Bữa chính (1 bữa/ngày): Cho ăn vào lúc 6 giờ tối. Thức ăn là cơm hoặc cháo nấu với cá biển.
- Bữa phụ (Ban ngày): Cho ăn thêm các loại trái cây có độ ngọt cao như mít, chuối chín, đu đủ…
4. 🧬 Kỹ thuật sinh sản (Then chốt)
Đây là phần quan trọng nhất, quyết định thành công của mô hình.
4.1. Dấu hiệu động dục
- Chồn cái:
- Biểu hiện thường không rõ ràng, nhất là chồn mới bắt từ thiên nhiên.
- Dấu hiệu chính: Bỏ ăn khoảng 3 ngày, phá chuồng, đi lại liên tục và phát ra tiếng kêu lạ để gọi đực.
- Chồn đực:
- Tiết ra mùi thơm nồng (xạ hương) để quyến rũ con cái.
4.2. Thời điểm và Kỹ thuật phối giống
- Mùa sinh sản: Thường tập trung vào tháng 2 – 10 Âm lịch. Chồn nuôi nhốt, ăn tốt có thể động dục thường xuyên hơn.
- Tuổi phối giống: Chồn đạt 8 tháng tuổi có thể phối lần đầu, nhưng tốt nhất nên để 12 tháng tuổi để chồn phát triển hoàn thiện.
- Cách phối:
- Khi phát hiện chồn cái có biểu hiện động dục (bỏ ăn, kêu), cần cho giao phối ngay.
- Bắt con cái đem sang chuồng của con đực (Không làm ngược lại).
- Sau khi giao phối xong, phải tách con cái về chuồng riêng ngay.
- Lưu ý:
- Nếu phối không chửa, khoảng 30 ngày sau chồn cái sẽ động dục lại.
- Chồn hoang dã 1 năm đẻ 1 lứa. Chồn thuần hóa, nuôi tốt có thể đẻ 2 lứa/năm, mỗi lứa trung bình 4 – 6 con.
5. 🍼 Chăm sóc chồn mẹ mang thai và chồn con
- Chồn mang thai (Gestation):
- Thời gian mang thai: Khoảng 90 ngày.
- Trước khi đẻ 30 ngày: Cần bổ sung thêm dinh dưỡng, B-complex, Vitamin tổng hợp cho chồn mẹ.
- Chồn mẹ sau sinh:
- Rất quan trọng: Cần cung cấp đầy đủ nước uống sạch cho chồn mẹ.
- Rất quan trọng: Cần cung cấp đầy đủ nước uống sạch cho chồn mẹ.
- Chăm sóc chồn con:
- Chồn con mới đẻ, từ 7 – 10 ngày mới mở mắt.
- Nếu đẻ nhiều (trên 6 con): Tách từng cặp cho bú luân phiên (mỗi lứa 2 con) để đảm bảo con nào cũng được bú sữa đầu. Khoảng 1 tuần sau có thể nhốt chung trở lại.
- Tập ăn: Khoảng 35 ngày tuổi, chồn con bắt đầu tự ăn thức ăn cùng mẹ.
-
Xuất chuồng (bán giống): Có thể xuất bán khi chồn con đạt 60 ngày tuổi (trọng lượng 400 – 600g/con).
