[Sách] Hướng dẫn kỹ thuật Nuôi Cá Nước Ngọt

Tên sách: Hướng dẫn kỹ thuật Nuôi Cá Nước Ngọt
Tác giả: KS. Nguyễn Hữu Thọ – TS. Đỗ Đoàn Hiệp
Nhà xuất bản: Lao Động Xã Hội
Năm xuất bản: 2004
Số trang: 124
Từ khóa chính: nuôi cá nước ngọt, kỹ thuật nuôi cá, môi trường ao nuôi, quản lý ao, bệnh cá, thức ăn cá, ương nuôi cá con, cá chép, cá trắm cỏ, cá mè, cá rô phi, cá tra

Tải về

Cuốn sách “Hướng dẫn kỹ thuật Nuôi Cá Nước Ngọt” do KS. Nguyễn Hữu Thọ biên soạn và TS. Đỗ Đoàn Hiệp hiệu đính, là tài liệu toàn diện về kỹ thuật nuôi cá nước ngọt. Sách cung cấp những hiểu biết cơ bản về đời sống của các loài cá, các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến cá nuôi, và các kỹ thuật thực hành từ chuẩn bị ao, quản lý môi trường, phòng trị bệnh đến chế biến thức ăn, ương nuôi cá con và nuôi cá thương phẩm. Mục tiêu của sách là hỗ trợ nông dân và cán bộ khuyến ngư nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản, góp phần xóa đói giảm nghèo và làm giàu từ nghề cá.

Nội dung chính:

Lời giới thiệu (Trang 4-5)

Phần này nhấn mạnh vai trò quan trọng của nuôi thủy sản nước ngọt trong nông nghiệp Việt Nam. Nuôi cá nước ngọt mang lại hiệu quả kinh tế cao, không đòi hỏi nhiều vốn và công nghệ phức tạp. Tuy nhiên, nhiều người nuôi gặp rủi ro do thiếu kiến thức cơ bản về đời sống dưới nước của cá. Cuốn sách ra đời nhằm cung cấp những hiểu biết này, hỗ trợ bà con nông dân và cán bộ khuyến ngư phát triển bền vững nghề nuôi cá nước ngọt.

Lời cảm ơn (Trang 6)

Tác giả gửi lời cảm ơn đến Trung tâm giống thủy sản Hà Nội, Trung tâm nghiên cứu xuất bản sách và tạp chí, TS. Đỗ Đoàn Hiệp, và các tác giả có ảnh minh họa đã hỗ trợ hoàn thành cuốn sách.

Mở đầu (Trang 7-8)

Cá là nguồn protein động vật quan trọng, gắn bó với đời sống người dân châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á. Mức tiêu thụ cá ở Việt Nam đang tăng lên. Cá là động vật biến nhiệt, chịu ảnh hưởng lớn của môi trường nước (oxy, cacbonic, pH, nhiệt độ). Thức ăn tự nhiên của cá bao gồm tảo, động vật phù du, thực vật thủy sinh, côn trùng. Nhiều loài cá có khả năng làm sạch nước. Năng suất tự nhiên của vùng nước có thể đạt 300-500kg cá/ha/năm mà không cần cho ăn.

I. Tiềm năng và hiện trạng nghề nuôi cá nước ngọt ở nước ta (Trang 8-9)

Việt Nam có tiềm năng lớn với 911.800ha mặt nước có khả năng nuôi cá. Cá nước ngọt đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm thủy sản và kim ngạch xuất khẩu. Đầu tư 1 đô la vào nuôi trồng thủy sản có thể thu về 3 đô la. Năng suất trung bình hiện nay khoảng 2 tấn/ha/năm, cao nhất có thể đạt gần 30 tấn/ha đối với cá rô phi xuất khẩu. Công nghệ nuôi chủ yếu là quảng canh cải tiến.

II. Một số tồn tại của nghề nuôi cá nước ngọt (Trang 9-11)

1. Về giống: Các loài cá truyền thống đã chủ động sản xuất giống, nhưng chất lượng cá bố mẹ và cá giống chưa được quản lý tốt, dẫn đến hiện tượng cận huyết và chất lượng cá kém.
2. Về công nghệ: Nông dân quen với nuôi quảng canh, khó tiếp cận công nghệ nuôi thâm canh đòi hỏi thức ăn chế biến và quản lý môi trường, làm giá thành sản phẩm cao và tính khả thi mở rộng còn hạn chế.
3. Về đối tượng nuôi: Thiếu các đối tượng “thủy đặc sản” và nguồn giống chưa có, gây khó khăn cho việc đa dạng hóa sản phẩm.
4. Về thị trường: Thị trường nội địa còn manh mún, thiếu tổ chức. Thị trường xuất khẩu cá nước ngọt mới chỉ có cá Basa, cá Tra, chủ yếu ở miền Nam và cạnh tranh lớn với các nước như Trung Quốc.

III. Xu hướng phát triển nghề nuôi cá nước ngọt (Trang 11-12)

Nhu cầu tiêu thụ cá trong nước và quốc tế đang gia tăng (chuyển từ thịt đỏ sang thịt trắng). Bộ Thủy sản đang có chủ trương di giống, thuần hóa các đối tượng “thủy đặc sản” như cá hồi vân, cá tầm, cá Masher. Tuy nhiên, nuôi đặc sản đòi hỏi công nghệ cao hơn. Sách hướng tới việc trang bị kiến thức từ thấp đến cao để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Phần I. Kỹ thuật nuôi cá ao nước tĩnh

A. Những hiểu biết cơ bản về môi trường ao nuôi cá (Trang 13-27)

1. Các yếu tố vật lý, hóa học có ảnh hưởng quan trọng đến cá nuôi (Trang 14-20)
   • Nhiệt độ nước: Cá máu lạnh, nhiệt độ thích hợp 20-30°C. Ao sâu 1.2-1.5m giúp ổn định nhiệt độ. Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm quá 3°C dễ gây sốc. Cần theo dõi để chống rét hoặc dâng nước khi nắng nóng.
   • Ánh sáng: Cần thiết cho tảo và thực vật thủy sinh quang hợp, giải phóng oxy và hấp thu CO2. Ao nuôi cần thoáng, không bị che rợp.
   • pH: Chỉ tính chất chua/nồng của môi trường. Đa số cá thích pH 6.5-8.5. Ao thường bị chua do phân hủy hữu cơ, cần bón vôi định kỳ.
   • Hàm lượng oxy hòa tan: Cần >4mg/l cho cá hô hấp. Oxy cung cấp từ không khí (khuếch tán) và tảo quang hợp. Thiếu oxy (sáng sớm) gây nổi đầu, cần sục khí, quạt nước, thay nước hoặc điều khiển màu nước.
   • Hàm lượng Cacbonic (CO2): Khí độc gây ngạt cá. Tăng cao vào ban đêm do hô hấp. Cần duy trì lượng tảo vừa phải, không để thừa thức ăn và hữu cơ.
   • Các loại khí độc khác: NH3, H2S, CH4 do phân hủy hữu cơ kỵ khí. Tránh thừa dinh dưỡng, bùn dày, bón phân hữu cơ chưa ủ kỹ.
2. Các yếu tố sinh học có ảnh hưởng quan trọng đến cá nuôi (Trang 20-25)
   • Vi sinh vật: Vi khuẩn phân hủy hữu cơ (tích cực) và gây bệnh (tiêu cực).
   • Thực vật nổi (tảo phù du): Tạo oxy, dinh dưỡng hữu cơ, là thức ăn cho cá con và một số loài cá lớn. Màu xanh lá chuối non là dấu hiệu ao đủ tảo.
   • Động vật nổi (phù du): Thức ăn giàu đạm cho cá con và một số cá trưởng thành. Cần kiểm soát để tránh gây hại trứng cá.
   • Động vật đáy: Ốc, giun, ấu trùng côn trùng… thức ăn cho cá chép, trắm đen, rô phi.
   • Thực vật thủy sinh: Cỏ, sen, súng, bèo, rong… là thức ăn cho cá trắm cỏ, rô phi, chim, chép. Một số có thể cạnh tranh môi trường.
   • Mùn bã hữu cơ: Thức ăn cho một số cá, nhưng quá nhiều gây ô nhiễm và khí độc. Cần kiểm soát bằng cách bón phân có kế hoạch và cải tạo đáy ao.
3. Tổng quát về mối quan hệ dinh dưỡng của các yếu tố trong ao với cá nuôi (Trang 26-27): Sơ đồ minh họa chuỗi dinh dưỡng từ phân bón, ánh sáng mặt trời đến tảo, thực vật thủy sinh, động vật phù du, động vật đáy và cuối cùng là cá nuôi.

….